पहिले इन्कोडिङ हेर्नुस्
तल दायाँतिर स्टाटस बारमा Notepad++ ले फाइल अहिले कसरी पढिरहेको छ देखाउँछ, जस्तै UTF-8, UTF-8-BOM वा ANSI। Encoding मेनुमा दुई किसिमका प्रविष्टि छन्, जसलाई प्रायः मिसाइन्छ:
- ANSI, UTF-8, UTF-8-BOM (मेनुको माथि): Notepad++ ले भएका बाइट नयाँ तरिकाले पढ्छ, फाइल बदलिँदैन – देखाउने सेटिङ मात्र।
- Convert to ANSI, Convert to UTF-8 … (मेनुको तल): Notepad++ ले अक्षरलाई नयाँ इन्कोडिङमा लेख्छ। सेभ गर्दा फाइल बदलिन्छ।
अवस्था १: नेपालीको सट्टा न
फाइल UTF-8 मा सेभ छ, तर Notepad++ ले ANSI पढिरहेको छ। Encoding → UTF-8 छान्नुस्, नेपाली तुरुन्तै सही देखिन्छ। Convert नगर्नुस्: “Convert to UTF-8” ले बिग्रिएको न लाई वास्तविक अक्षर बनाएर सेभ गर्नेछ।
अवस्था २: नेपालीको सट्टा xE0 वा बाकस
फाइल ANSI (Windows-1252) मा सेभ छ, तर UTF-8 झैं पढिँदैछ। पहिले Encoding → ANSI छान्नुस् ताकि अक्षर सही देखिऊन्, अनि Convert to UTF-8। सेभपछि फाइल UTF-8 हुन्छ। ध्यान दिनुस्: वास्तविक नेपाली ANSI मा राख्न मिल्दैन – ANSI फाइलमा देवनागरीको ठाउँमा प्रायः ? हुन्छ, जुन फर्कँदैन।
अवस्था ३: गडबडी वास्तवमै फाइलमा छ
UTF-8 छान्दा पनि नेपाल देखिन्छ भने बिग्रिएको टेक्स्ट पहिल्यै सेभ भइसकेको छ। तब कुनै मेनु आइटमले भरपर्दो रूपमा काम गर्दैन – विशेषगरी सही र बिग्रिएका पङ्क्ति मिसिँदा। र नेपाली Preeti जस्तो फन्टमा टाइप गरिएको हो (g]kfn जस्ता अंग्रेजी अक्षर) भने पनि इन्कोडिङ होइन, फन्ट कारण हो – Preeti बाट युनिकोड हेर्नुस्। फाइल माथि Mojibuster मा हाल्नुस्: त्यसले बिग्रिएका ठाउँ मात्र ठीक गर्छ र हरेक परिवर्तन देखाउँछ।
अघि
of] kmfOn g]kfnL efiffdf n]lvPsf] xf]
पछि
यो फाइल नेपाली भाषामा लेखिएको हो
नयाँ फाइल सधैं UTF-8 मा बनाउनुस्
Settings → Preferences → New Document मा नयाँ फाइलको इन्कोडिङ UTF-8 राख्नुस्। Excel ले खोल्ने फाइलका लागि UTF-8-BOM राम्रो हो – थप Excel र CSV मा नेपाली फन्टको समस्या। Windows PowerShell 5.1 का स्क्रिप्टलाई पनि BOM चाहिन्छ, PowerShell हेर्नुस्।
धेरै सोधिने प्रश्नहरू
UTF-8 र UTF-8-BOM मा के फरक छ?
दुवैले अक्षर उस्तै राख्छन्। UTF-8-BOM ले सुरुमा तीन अदृश्य बाइट थप्छ, जसबाट Excel र पुराना प्रोग्रामले UTF-8 चिन्छन्।
Notepad++ ले कहिलेकाहीँ इन्कोडिङ किन गलत पहिचान गर्छ?
BOM नभएको फाइलमा आफ्नो इन्कोडिङको जानकारी हुँदैन, त्यसैले Notepad++ ले अनुमान गर्नुपर्छ। छोटा फाइल र थोरै विशेष अक्षरमा गल्ती बढी हुन्छ।
के धेरै फाइल एकैपटक बदल्न सकिन्छ?
Notepad++ मा म्याक्रो वा प्लगइनबाट मात्र। Mojibuster मा एकपछि अर्को – हरेक फाइल सेकेन्डमै हुन्छ।